Các nhánh phái trong môn võ Aikido

Nói đến Aikido, người yêu thích phim hành động Mỹ những năm 1990 sẽ nhớ đến loạt phim do diễn viên Steven Segal thủ vai chính với nhiều pha biểu diễn võ thuật bằng các đòn Aikido. Dưới đây là Các nhánh phái trong môn võ Aikido

Aikido được hình thành và phát triển bởi chỉ một người, Tổ sư Morihei Ueshiba. Rất nhiều học trò của ông đã góp phần truyền bá tri thức Aikido bằng cách mở các đạo đường (dojo) riêng. Cùng các nguyên nhân khác, tính tự nhiên đầy sáng tạo của Aikido đã dẫn đến việc mỗi người hiểu và diễn giải Aikido theo phương pháp của riêng mình. Các “phong cách” (style) Aikido khác nhau bắt đầu từ đó. Những “phong cách” chung nhất sẽ được liệt kê dưới đây cùng những đoạn giải thích ngắn về sự khác nhau giữa chúng. Mỗi “phong cách” đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng, song tất cả đều bắt nguồn từ những khái niệm cơ bản và vững chắc tạo nên tính duy nhất của Aikido. Không thể nói rằng phương pháp nào là tốt hơn hay kém hơn, song mỗi cá nhân có thể chọn cho mình “phong cách” phù hợp nhất. Các điều kiện khách quan như vị trí địa lý có thể làm hạn chế các lựa chọn này.

Không quan trọng bạn chọn “phong cách” nào, bạn sẽ được truyền thụ Aikido theo phương pháp riêng của từng huấn luyện viên (HLV), và chính bạn phải tự phát triển lấy Aikido-của-riêng-mình. Có thể nói rằng cứ bao nhiêu người tập Aikido thì có bấy nhiêu “phong cách” khác nhau.

72282182_ba435d4381

1. Phái “Cổ điển”

Dưới đây là những nhánh phái được phát triển từ quá trình giảng dạy trước Chiến tranh Thế giới 2 của Tổ sư.

Aiki-Budo

Đây là tên của môn võ trong thời kỳ đầu được Tổ sư giảng dạy. Nó rất gần với các phái cổ vũ thuật (Jutsu) khác như Daito-ryu Aiki-Jutsu và được xem như một trong những dạng thức khó nhất của Aikido.

Hầu như tất cả các học trò của Tổ sư cũng như các hoạt động truyền bá ra nước ngoài trong thời kì này đều theo “phong cách” này.

Yoseikan

Trường phái này được phát triển bởi Minoru Mochizuki, một trong những học trò đầu tiên của Tổ sư cùng như của Jigoro Kano (Người sáng lập Nhu đạo). “Phong cách” này bao gồm các nguyên lý cơ bản của Aiki-Budo cùng với các kỹ thuật Karate, Judo và một số võ thuật khác.

Yoshinkan

Trường phái này do Gozo Shioda giảng dạy. Ông là học trò của Tổ sư trong những năm giữa thập kỷ 30. Sau chiến tranh, ông được mời giảng dạy và thành lập một tổ chức tên là Yoshinkan. Không giống với nhiều tổ chức sau này, Yoshinkan luôn duy trì quan hệ thân thiết với Hiệp hội Hiệp khí đạo (Aikikai) trước và cả sau khi Tổ sư qua đời.

Yoshinkan là một dạng thức khắt khe của Aikido, tập trung vào tính hiệu quả trong thực hành và sử dụng các kỹ thuật đòi hỏi cao về sức mạnh thể chất. Nó được giảng dạy trong rất nhiều trường đào tạo cảnh sát ở Nhật Bản. Hiệp hội Aikido-theo-“phong cách”-Yoshinkan quốc tế (Yoshinkai) có rất nhiều chi nhánh hoạt động trên khắp thế giới. Trong những năm gần đây, thêm nhiều chi nhánh nữa đã được thành lập, song đa số phục vụ lí do chính trị.

2. Phái “Hiện đại”

Trường phái này bao gồm hầu hết các biến thể được giảng dạy ngày nay. Phần lớn chúng được phát triển bởi các vị tiền bối là những học trò thân tín của Tổ sư, mà sự chia rẽ giữa họ chỉ xuất hiện sau sự ra đi của Ngài. Hầu hết các phái đều tự cho là mình đang giảng dạy môn võ thuật “chính thống” mà Tổ sư đã truyền lại – và điều đó nói chung vẫn đúng cho dù giữa một số phái có rất ít điểm tương đồng. Cách dạy nổi tiếng cao siêu và khó hiểu của Tổ sư cùng câu chuyện “Thầy bói xem voi” có thể giải thích tại sao lại thế.

Mỗi chúng ta đều có khuynh hướng hay sự ưa thích hơn đối với từng phái, song cần phải hiểu rằng tất cả các phái đều có ưu nhược riêng và rằng ta còn nhiều điều cần học hỏi từ mỗi “phong cách” riêng biệt.

3. Phái “Truyền thống”

Aikikai là tên chung của trường phái do Moriteru Ueshiba – cháu nội của Tổ sư – dẫn đầu. Phái này được giảng dạy dưới sự bảo trợ của Liên đoàn Aikido quốc tế, và được xem là “chính đạo” trong sự phát triển của Aikido. Trong thực tế, nhánh phái này có ý nghĩa như một chiếc “ô bảo vệ” hơn là một “phong cách” riêng biệt, vì trong nó có rất nhiều cá nhân giảng dạy theo nhiều cách rất khác nhau. Nhìn chung, Aikikai có tính bao quát, rộng lớn và trôi chảy, với sự nhấn mạnh vào một giáo trình “tiêu chuẩn” và giảm thiểu luyện tập vũ khí. Một số HLV khác dưới sự bảo trợ của Aikikai (như Tiền bối Saito) lại rất chú trọng đến việc thực hành có vũ khí.

Iwama-ryu

Đây là “phong cách” được phát triển bởi Morihiro Saito, đặt trụ sở chính tại đạo đường Iwama. Nhìn chung, nó được coi là có đủ sự khác biệt so với “phong cách” chủ đạo Aikikai để có thể trở thành một nhánh phái độc lập, dù vẫn là một phần của Aikikai. Tiền bối Saito là học trò “ruột” (uchi deshi) của Tổ sư trong một thời gian dài, từ năm 1946 cho đến khi Ngài qua đời. Khá nhiều ý kiến cho rằng ông là người được học trực tiếp từ Tổ sư trong khoảng thời gian dài nhất. Tiền bối nói ông đang cố gắng gìn giữ và giảng dạy môn võ đúng như nó được Người Sáng Lập truyền lại.

Về mặt kỹ thuật, Iwama-ryu có vẻ rất giống với Aikido mà Tổ sư đã dạy trong những năm đầu thập kỉ 50 tại đạo đường Iwama. Kho tàng kỹ thuật của phái này nhiều hơn hầu hết các phái khác và nó rất chú trọng vào luyện tập vũ khí.

4. Phái “Khí”

Một trong những sự chia rẽ đáng chú ý nhất trong thế giới Aikido xảy ra năm 1974 khi Koichi Tohei, lúc bấy giờ là HLV trưởng của Aikikai, rời khỏi Hiệp hội này và giảng dạy theo một phương pháp riêng. Phương pháp của ông, Ki no Kenkyukai, đặc biệt chú trọng vào khái niệm “Khí”.Từ thời điểm đó, có rất ít sự liên hệ hay tác động qua lại giữa phái “truyền thống” và nhánh phái này.

Shin-shin Toitsu Aikido

“Phong cách” này được sáng lập bởi Koichi Tohei – một dạng thức Aikido đề cao sự hợp nhất tinh thần và thể chất. Tiền bối Tohei đặc biệt nhấn mạnh vào sự am hiểu khái niệm “Khí” và phát triển khía cạnh này một cách độc lập với việc luyện tập Aikido để áp dụng cho sức khoẻ và cuộc sống hàng ngày.

Đây là một trong những “phong cách” ôn hoà nhất của Aikido, biểu hiện ở các động tác di chuyển mềm dẻo mà người tập thường bỏ qua. Hầu hết các nhánh phái loại này thường không mấy quan tâm đến tính hữu dụng của các kỹ thuật, mà xem chúng như những bài tập để trau dồi “Khí“.

Trong những năm gần đây, Tiền bối Tohei đã ngày càng xa rời Aikido và dốc toàn lực (một cách gần như mù quáng) vào việc luyện “Khí“. Gần đây nhất có tin Ki no Kenkyokai bắt đầu đề nghị đưa Shin-shin Toitsu Aikido trở thành môn thể thao thi đấu quốc tế.

5. Phái “Thể thao” (Sporting)

Một trong những sự chia rẽ lớn khác trong lịch sử Aikido xảy ra ngay khi Tổ sư còn sống, khi mà Kenji Tomiki đề nghị “hợp thức hoá” việc sử dụng Kata (các bài quyền) và hình thức thi đấu trong luyện tập Aikido. Từ đó, có rất ít sự liên hệ giữa nhánh phái Tomiki và “phong cách” Aikido truyền thống. Những năm gần đây đã xuất hiện một số nhánh phái của Tomiki-ryu tuyên bố bãi bỏ hình thức thi đấu.

Tomiki-ryu

Thành lập bởi Kenji Tomiki, 1 trong những học trò đầu tiên của Tổ sư cũng như của người sáng lập Nhu đạo Jigoro Kano. Tiền bối Tomiki tin rằng sự “hợp thức hoá” thi đấu trong luyện tập Aikido, theo cách mà Tiền bối Kano đã làm với Judo, có thể làm nó dễ được giảng dạy hơn, đặc biệt là trong các trường Đại học ở Nhật Bản. Thêm vào đó, ông cho rằng đưa vào yếu tố thi đấu sẽ làm cho việc thực hành Aikido được mài sắc và tập trung hơn – khi nó sắp phải trải nghiệm trong thực chiến. Cách nhìn này gây ra sự bất đồng sâu sắc với Tổ sư, người đặt nền tảng cho tư tưởng “bất đối kháng” của Aikido.

Có thể nhận ra Tomiki-ryu qua việc sử dụng Kata (các bài quyền chuẩn bị trước) trong giảng dạy và việc cho phép thi đấu, bằng tay không cũng như với dao làm bằng cao su.

Ta có thể so sánh với hình ảnh một cối xay gió khi tiếp nhận một làn gió rất nhẹ. Những trường hợp trên clip đó gồm có dao kề cổ phía trước, dao đâm yết hầu phía trước, dao kề cổ phía sau, dao đâm yết hầu từ phía sau. Bài trên nói về Các nhánh phái trong môn võ Aikido, hy vọng bài viết này hữu ích đến với bạn. Chúc bạn thành công!

Theo Thethaohcm

Xem thêm:   Aikido- sức khỏe và sự tự tin của bạn