Hướng dẫn cách học cờ vây cho người mới

Bạn thấy thế nào khi biết cách chơi cờ vây- bộ môn cứ nghĩ đơn giản nhưng lại khó hơn cả cờ vua? Bạn có cảm thấy mình có hiểu biết tốt hơn, kinh nghiệm hơn khi chơi cờ vây hay không? Cách nào để bạn có thể phát triển bản thân với môn cờ vây? Dưới đây là bài viết Hướng dẫn cách học cờ vây cho người mới bạn tham khảo qua nhé.

Chiến lược và chiến thuật

Cờ vây cực kì phức tạp và không thể hiểu hết. May mắn rằng chúng ta rất giỏi trong việc đơn giản hóa vấn đề bằng cách phân loại và tổng kết những thành phần khác nhau để hiểu vấn đề hơn. Để tìm hiểu cờ vây, cần hiểu sự khác nhau giữa chiến lược (strategy) và chiến thuật (tactics)

Chiến lược đề cập tới những mục tiêu và kế hoạch chung trong một trận đấu. Chiến lược được ảnh hướng bởi lý thuyết cờ vây và được xây dựng qua kinh nghiệm của các thế hệ kì thủ. Chiến lược đóng vai trò quan trọng trong khai cuộc khi các bên cố gắng thiết lập những vùng đất đầu tiên của mình trên bàn cờ và trong trung cuộc khi các bên quyết định hướng phát triển của các quân.

Chiến thuật là sự nối tiếp của chiến lược. Sự nối tiếp này dựa vào việc đọc, một thuật ngữ sử dụng bởi các kì thủ để mô tả khả năng đếm trong đầu của người chơi. Đọc có nghĩa là hình dung ra các nước đi có thể của mình và cách phản ứng của đối thủ. Điều này phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm và khả năng nhận diện các hình cờ. Một kì thủ có thể phát triển thói quen đọc cờ để tiết kiệm thời gian và năng lượng. Chiến thuật thường được đề cập tới chiến thuật chiến đấu (fighting) và để chiến đấu tốt ban cần đọc cờ tốt.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ nói về cách học chiến lược và tăng khả năng đọc cờ, và cuối cùng là cách phối hợp hai điều này lại là chìa khóa để trở thành một kì thủ mạnh hơn.

Học từ những kì thủ chuyên nghiệp

Học cờ qua những trận đấu của các kì thủ mạnh hơn là một cách tuyệt vời để hiểu về chiến lược. Kể từ khi các kì thủ này học cùng nhau với những thầy của mình, chiến lược của họ được phát triển từ những kiến thức và nghiên cứu của hàng nghìn kì thủ đi trước. Bằng cách học qua những trận đấu của họ, bạn có thể tiếp thu kiến thức của họ và trở nên quen thuộc hơn với những khái niệm và ý tưởng về chiến lược bao trùm lên bàn cờ vây.

co-vay-2

Làm sao để học từ những trận đấu chuyên nghiệp?

Có 2 cách chính để học từ những trận đấu chuyên nghiệp

  1. Phương pháp thiên về chất lượng
  2. Phương pháp thiên về số lượng

Phương pháp thiên về chất lượng được đề nghĩ bởi những bậc thầy dạy cờ chuyên nghiệp. Nó bao gồm việc xem xét toàn bộ quá trình của một trận đấu, dừng lại ở mỗi nước đi để tìm hiểu và cố gắng hình dung vị trí nào tốt cho nước đi tiếp theo. Khi sử dụng phương pháp này, bạn nên thực hành nhiều kĩ năng đọc cờ của mình và bạn cũng có thể chơi nhiều biến thể của bàn cờ. Tàn cuộc cũng cần xem xét kĩ lưỡng.

Phương pháp này dạy cho bạn sự kiên nhẫn và giúp bạn phát triển một thói quen tốt là chú ý tới từng nước đi. Xem xét những nước đi của một trận đấu thực tế và so sánh chúng với những gì bạn hình dung cũng là một cách để bạn nhớ cách chơi của những kì thủ chuyên nghiệp.

Trong khi phương pháp thiên về chất lượng là một cách tốt để học cờ thì nó cũng yêu cầu rất nhiều tới gian, với những trận đấu có thể phải mất hàng giờ để xem xét. Với những kì thủ nghiệp dư, điều này rất khó sau một ngày làm việc và học tập. Yêu cầu về việc phải tập trung trong thời gian dài, phương pháp thiên về chất lượng có thể gây ra cảm giác mệt mỏi, và kết qua thường là các kì thủ nghiệp dư sẽ bỏ qua những buổi học của họ vì cảm giác chán nản.

Nhưng, việc học từ những trận đấu vẫn rất quan trọng để nâng cao trình độ.

Đây là lúc mà phương pháp thiên về số lượng có thể hữu dụng. Phương pháp này đề nghị xem những trận đấu chuyên nghiệp một cách thoải mái, và thưởng thức những nước đi tuyệt vời của các kì thủ. Chỉ dừng lại khi có nước đi bạn thấyđáng chú ý. Tàn cuộc có thể bỏ qua trừ khi bạn muốn xem phần này.

Với phương pháp này, học viên lướt qua những trận đấu qua smartphone, máy tính bảng hoặc máy tính khi chờ xe bus, hay khi ăn sáng. Phương pháp này không đưa cho bạn nhiều kiến thức và sự thấu hiểu nhiều như phương pháp thiên về chất lượng, nhưng nó vẫn tốt hơn rất nhiều việc hoàn toàn không học gì từ những trận đấu chuyên nghiệp. Một điểm tốt khác của phương pháp này là bạn có thể khám phá rất nhiều biến thể của khai cuộc và những ý tưởng phát triển quân trong thời gian ngắn. Đây là phương pháp tốt để truyền cảm hứng vào những trận đấu của bạn.

Bạn có thể học được rất nhiều khi xem xét những trận đấu của mình. Và cũng rất hữu ích khi xem xét và phân tích những trận đấu của các kì thủ mạnh hơn. Bạn có thể xem những trận đấu chuyên nghiệp ở đây.

Học về lý thuyết cờ vây

Đọc về lý thuyết cờ vây là việc rất nhiều kì thủ yêu thích và nó cũng hữu ích để nâng cao trình độ của bạn. Có rất nhiều quyển sách giúp bạn điều này. Bạn cũng có thể tìm những bài viết, video, hoặc các khóa học về cờ vây trên internet.

Phát triển khả năng đọc cờ

Có khả năng đọc và phân tích những nước đi tiếp theo là một điểm cốt yếu để chơi cờ vây tốt hơn. Bạn có thể có kiến thức rộng về lý thuyết cờ vây và những chiến lược tốt, nhưng sẽ là vô ích nếu bạn không áp dụng điều đó vào trong những nước đi của mình vì đối thủ của bạn có khả năng đọc cờ tốt hơn. Hầu hết những kì thủ mạnh sẽ nói với bạn đọc cờ là phần quan trọng nhất để trở nên mạnh hơn.

Vậy làm sao chúng ta có thể tăng khả năng đọc cờ? Câu trả lời là: Thực hành! Để đọc cờ tốt và sâu bạn phải thực hành. Tất cả các kì thủ đều có kĩ năng đọc cờ tự nhiên khi họ đọc những nước đi tiếp theo trong những trận đấu thực tế của họ. Nhưng cách thực hành này không hiệu quả lắm, trong thời điểm chơi, họ thường phải chú ý rất nhiều đến chiến lược, thời gian, cũng như điểm số,… Thực hành đọc loại bỏ những yếu tố này, và quan trọng hơn, trong khi chơi, các kì thủ không đọc tất cả các tình huống vì họ cần tiết kiệm thời gian và năng lượng để chiến thắng. Nên trong các trận đấu thực tế, các kì thủ thường chọn những nước đi có thể chấp nhận để dễ dàng đọc và trong những tình huống đó, kĩ năng đọc cờ chỉ có thể phát triển một chút ít.

Để thực sự thực hành khả năng đọc cờ, bạn cần đọc những biến thể đầy đủ và thấy kết quả rõ rằng trong đầu trước khi chơi. Một cách để thực hành điều này là giải các bài sống chết (life and death problems or go problems). Các bài sống chết là những quân cờ đã được đặt sẵn với một mục đích. Mục đích thường là giết một nhóm quân của đối thủ hoặc ngăn chặn đối thủ giết đám quân của bạn.

Tập hợp những bài sống chết có thể tìm thấy ở những quyến sách hoặc trên internet. Có một trang rất hay về những bài sống chết này làgoproblems.com.

Làm sao để học qua những bài tập sống chết?

Luôn sử dụng những cách thức thích hợp khi giải những bài sống chết rất quan trọng! Sau đây, chúng ta sẽ mô tả một cách học những bài sống chết được đề nghị bởi các kì thủ chuyền nghiệp

  1. Luôn nhìn rõ kết quả trong đầu! Bạn phải cảm thấy tự tin rằng bạn đã nhìn thấy kết quả trước khi bạn nhìn vào đáp án. Đây là một thói quen quan trọng vì nếu không, khả năng đọc của bạn sẽ chẳng đến đâu và bạn sẽ mắc nhiều sai lầm hơn. Nếu bạn không nhìn rõ kết quả, đừng nhìn vào đáp án! Thay vào đó hãy xem các bài tập tiếp theo hoặc làm điều gì khác, và quay lại bài tập bạn chưa giải được vào thời gian sau.
  2. Làm những bài phù hợp với trình độ của bạn! Những bài tập bạn cố gắng giải có lẽ khó hơn trình độ của bạn nếu bạn giải chúng quá 5 phút. Nếu bạn không tìm lời giải cho một bài tập trong vòng 5 phút, hãy rời khỏi bài tập đó và quay lại sau. Sẽ tốt hơn nếu giải những bài dễ hơn thay vì những bài khó hơn. Đó là vì những bài tập quá khó sẽ khiến bạn khó có thể nhìn thấy kết quả rõ ràng, và nó sẽ khiến bạn suy nghĩ hời hợt và nhìn vào đáp án.
  3. Lặp lại! Khi bạn hoàn thành một nhóm các bài tập. Có một lời khuyên rằng bạn nên giải toàn bộ nhóm đó lại hai đến ba lần. Điều này sẽ giúp bạn tiếp thu những hình cờ mới và giúp bạn thoải mái khi xem xét lại toàn bộ nhóm bài tập bạn đã giải. Sau đó bạn có thể chuyển sang nhóm bài tập mới.
  4. Thực hành dàn trải! Sẽ tốt hơn nếu bạn giải bài tập 15 phút mỗi ngày thay vì 2 tiếng một lúc một tuần. Vì như vậy sẽ rất mệt và đầu ốc bạn nên thoải mái và tập trung khi thực hành để đạt được hiệu quả cao nhất.

Làm theo những hướng dẫn đó, kỹ năng đọc cờ của bạn sẽ phát triển. Hãy nhớ rằng, khả năng đọc cờ mới là quan trọng, chứ không phải những lời giải.

Chơi cờ

Hầu hết chúng ta học cờ để có thể chơi cờ tốt hơn. Và tất nhiên, chơi cờ là một phần quan trọng để phát triển. Chơi những trận đấu thực sự sẽ giúp chúng ta tăng thêm kinh nghiệm cần thiết để trở nên mạnh hơn và đó là lúc chúng ta kết hợp tất cả mọi thử đã học. Là lúc chúng ta sử dụng kĩ năng đọc cờ để hình thành chiến lược với mục tiêu đánh bại đối thủ.

Vậy những trận đấu như thế nào khiến chúng ta năng cao trình độ tốt nhất? Một trận đấu hàng giờ tại bàn thực tế kéo dài hàng giờ đồng hồ hay những trận đấu nhanh (blitz game) trên máy tính và chỉ mất 20 phút. Có lẽ là thừa để nói rằng, những trận đấu chậm đưa nhiều cờ hội để xem xét những nước đi và quyết định chiến thuật trong khi những trận đấu nhanh khiến bạn suy nghĩ ít hơn.

Chất lượng của những trận đấu chậm do đó thường tốt hơn những trận đấu nhanh và cũng tác động nhiều hơn sự tiến bộ của bạn. Nhưng những trận đấu nhanh có ưu điểm. Chúng nhanh! Có nghĩa là bạn có thể chơi được nhiều hơn và tích lũy được nhiều kinh nghiệm hơn. Vài kì thủ đạt được đến trình độ cao mà hầu hết chỉ chơi những trận đấu nhanh. Do đó, những trận đấu nhanh không hoàn toàn xấu, nhưng điều quan trọng là một người sử dụng thời gian, chậm, là thực sự suy nghĩ về những nước đi. Đó là một thời quen yêu cầu nhiều kỉ luật và không phải ai cũng có thể làm được. Trong các trận đấu, đôi khi bạn gặp bế tắc với một hình cờ và bắt đầu chơi nhanh để kết thúc bế tắc. Do đó, các kì thủ nghiệp dư thường được khuyên nên chơi những trận đấu chậm để nâng cao trình độ.

Xem lại các trận đấu của bạn

Để đạt được sự tiếp bộ nhất qua các trận đầu của bạn, nhanh hay chậm, bạn luôn phải xem lại các trận đấu. Ngày nay, khi rất nhiều kì thủ chơi cờ trên internet, điều này có thể thực hiện cực kì dễ dàng, nhưng vẫn còn rất nhiều kì thủ thường kết thúc trận đấu và chuyển sang các trận đấu tiếp theo hoặc công việc của họ. Đó là một thói quen xấu! Kết quả sẽ rất khác biệt khi xem những trận đấu của bạn sau đó, thậm chí nếu đó chỉ là xem xem điểm quan trọng nào quyết định kết quả và các sai lầm trong trận đấu. Đối với hầu hết các kì thủ mạnh, đó là một phần tự nhiên và bạn sẽ thấy trong các giải đấu, các kì thủ thường thảo luận về trận đấu sau khi kết thúc.

Tự xem lại là tốt, nhưng cũng rất tốt nếu xem lại trận đấu với đối thủ của mình. Hãy nhớ rằng luôn luôn học từ đối thủ, dù họ có chơi thế nào và họ có bình luận thế nào sau trận đấu. Có những lời đánh giá trận đấu từ những kì thủ mạnh hơn còn tốt hơn!

Những lời khuyên chung trong việc học cờ vây

Trừ khi bạn muốn trở thành kì thủ chuyên nghiệp, hãy sắp xếp thời gian để việc học cờ vây không lấy quá nhiều thời gian và năng lượng của bạn. Cũng không nên trở nên chán ngắt khi bạn chỉ học cờ vây vì một vài ý thích nhất thời. Luôn luôn để sự thích thú khi được chơi cờ vây là lý do đầu tiên khi bạn học cờ vây. Điều này có nghĩa là sẽ có một vài cách học mà bạn thích hơn những cách khác, đừng ngại dành thời gian cho chúng.

Hãy để cờ vây làm phong phú thêm cuộc sống của bạn và chúc bạn may mắn trong quá trình trở thành một kì thủ mạnh hơn!

Ngoài môn cờ ra, còn những môn cờ khác để bạn cũng có thể chơi mà học như cờ vua, cờ tướng… để thấy được sự thay đổi các cách chơi đối với từng loại cờ. Dưới đây là Hướng dẫn cách học cờ vây cho người mới, hy vọng bài viết cung cấp đủ kiến thức cho bạn.

Theo maika